Đi đám tang nên mặc màu tối hoặc trung tính (đen, xanh than, xám, nâu sẫm; trắng hoặc be nhạt cũng chấp nhận ở nhiều nơi), kiểu dáng kín đáo, gọn gàng và giày kín mũi. Không cần đồ đắt tiền hay mới mua; một chiếc áo sơ mi tối màu sạch sẽ với quần âu là đúng mực cho hầu hết mọi đám tang.
Nguyên tắc nền là trang phục của khách không được thu hút ánh nhìn. Ở đám tang, mọi sự chú ý thuộc về người mất và gia quyến; một màu áo rực, một đôi giày cao gót gõ vang sàn hay bộ trang sức lấp lánh đều kéo sự chú ý sai chỗ.
Những gì dưới đây là chuẩn mực chung cho người đi viếng. Trang phục của gia quyến (áo tang, khăn tang, băng tang) là chuyện riêng theo phong tục từng gia đình và từng vùng, khách không mặc theo.
Màu sắc: nên, chấp nhận được và nên tránh
Màu là thứ người ta nhìn thấy đầu tiên từ xa. Bảng dưới đây áp dụng cho áo, quần, váy và cả áo khoác ngoài.
| Mức | Màu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nên | Đen, xanh than, xám đậm, nâu sẫm | An toàn ở mọi vùng, mọi kiểu tang lễ |
| Chấp nhận được | Trắng, kem, be, xám nhạt, xanh rêu sẫm | Áo trắng phối quần tối rất phổ biến; ở nhiều vùng trắng còn là màu tang truyền thống |
| Cân nhắc | Xanh dương nhạt, xanh ngọc, hồng phấn nhạt | Chấp nhận khi không có lựa chọn khác, kèm áo khoác tối màu bên ngoài |
| Nên tránh | Đỏ, cam, vàng chói, hồng đậm, tím sáng, màu dạ quang | Gắn với hỷ sự hoặc quá nổi bật |
| Nên tránh | Họa tiết to, sặc sỡ, chữ in lớn, hình in đùa vui | Kể cả khi nền áo tối màu |
Màu trắng đáng nói riêng: nhiều người băn khoăn mặc áo trắng đi viếng có kỳ không. Ở Việt Nam, áo trắng vốn là màu tang truyền thống ở nhiều nơi, và áo sơ mi trắng với quần tối là trang phục đi viếng rất phổ biến. Điều cần tránh là bộ đồ trắng cầu kỳ, kiểu dáng như đi tiệc.
Trang phục cho nam
Nam giới có lựa chọn đơn giản hơn. Mức trang trọng nên tăng theo mức trang trọng của tang lễ: đám tang tổ chức ở nhà tang lễ với lễ truy điệu, có cơ quan đến viếng thì trang trọng hơn đám tang ở nhà riêng vùng quê.
- Áo: sơ mi trơn màu trắng, xám, xanh than hoặc đen, có cổ, đóng thùng. Áo thun có cổ màu tối chấp nhận được ở đám tang nhà riêng, nhưng nên tránh áo thun cổ tròn in hình.
- Quần: quần âu hoặc quần kaki tối màu. Tránh quần short, quần jean rách, quần thể thao.
- Com-lê: không bắt buộc. Phù hợp khi bạn đi viếng thay mặt cơ quan, dự lễ truy điệu trang trọng, hoặc người mất là người có vị trí trong tổ chức. Cà vạt nếu đeo thì chọn màu tối, trơn.
- Giày: giày da hoặc giày vải kín mũi màu tối. Dép lê, dép tông không phù hợp, kể cả khi đi viếng gần nhà.
- Áo khoác ngoài: mùa lạnh ở miền Bắc, áo khoác đen hoặc xám đậm là đủ; tránh áo phao màu sáng nếu có lựa chọn.
Râu tóc gọn gàng, quần áo không nhàu là đủ thể hiện sự tôn trọng. Không cần là lượt cầu kỳ, nhưng một chiếc áo nhăn nhúm hoặc có mùi khói thuốc thì người ta để ý.
Trang phục cho nữ
Nữ giới có nhiều lựa chọn hơn nên cũng dễ lỡ hơn. Ba tiêu chí giúp chọn nhanh: tối màu, kín vai và gối, không phát ra tiếng động.
- Áo: sơ mi, áo kiểu đơn giản tay ngắn hoặc dài, cổ không quá sâu. Tránh áo hai dây, áo trễ vai, áo xuyên thấu, áo ngắn hở eo.
- Quần hoặc váy: quần âu, quần ống rộng, váy dài qua gối. Tránh váy ngắn, váy ôm bó sát, quần short.
- Áo dài: áo dài màu tối hoặc trắng trơn phù hợp với lễ truy điệu trang trọng, nhất là khi đi viếng thay mặt tập thể. Tránh áo dài thêu hoa, đính kết, màu tươi như áo dài dự cưới.
- Giày: giày bệt hoặc gót thấp, đế êm. Gót nhọn cao gõ lên sàn đá nhà tang lễ rất vang, lại khó đi trên đường đất nếu đưa tang ra nghĩa trang.
- Trang điểm và tóc: trang điểm nhẹ, son màu trầm hoặc trong. Tóc dài nên buộc gọn; tránh kẹp tóc màu sặc sỡ.
- Trang sức: tối giản, một đôi khuyên nhỏ, đồng hồ đơn giản. Tháo bớt vòng lắc kêu leng keng và trang sức lớn lấp lánh.
Túi xách nhỏ màu tối, đủ đựng điện thoại, khăn giấy và phong bì là tiện nhất. Túi lớn màu sáng, túi có logo to nên để ở nhà.
Trẻ em đi viếng mặc gì
Trẻ em không cần mặc như người lớn, nhưng vẫn nên theo cùng nguyên tắc: tối màu hoặc trắng, trơn, gọn. Một chiếc áo trắng hoặc xanh than với quần sẫm là đủ. Tránh quần áo in nhân vật hoạt hình màu rực, giày có đèn nhấp nháy hoặc phát tiếng, vì những thứ đó khiến trẻ trở thành tâm điểm giữa lúc mọi người cần yên lặng.
Với trẻ nhỏ, sự thoải mái quan trọng hơn sự chỉn chu. Một bộ đồ quá chật hoặc giày mới cứng chân sẽ làm trẻ quấy khóc. Chọn đồ trẻ đã quen mặc, chỉ cần màu phù hợp. Mang thêm một chiếc áo khoác mỏng, vì nhà tang lễ thường bật điều hoà lạnh.
Nếu trẻ là cháu, chắt trong gia đình có tang, gia đình thường có quy định riêng về áo tang, khăn tang hay băng tang cho trẻ; cứ theo hướng dẫn của người lớn trong nhà. Với trẻ đi theo bố mẹ với tư cách khách, không cần đeo bất kỳ dấu hiệu tang nào.
Những tình huống đặc biệt
Đi thẳng từ chỗ làm. Đồng phục công sở màu tối hoặc sơ mi đi làm là chấp nhận được. Nếu đồng phục màu sáng hoặc có logo lớn, khoác thêm một chiếc áo khoác tối màu để sẵn trong xe hoặc ở văn phòng. Nhiều người giữ một chiếc áo khoác đen ở chỗ làm cho những lúc như vậy.
Đưa tang ra nghĩa trang hoặc đi đường xa. Chọn giày đế bằng chắc chân vì có thể phải đi trên đường đất, bãi cỏ. Mang theo ô hoặc áo mưa tối màu; ở miền Nam mùa mưa, mưa chiều gần như chắc chắn. Mũ rộng vành màu tối chấp nhận được khi đứng ngoài trời nắng, nhưng tháo ra khi vào khu vực làm lễ.
Đám tang của người nước ngoài hoặc gia đình có cách tổ chức riêng. Màu tối và kiểu dáng kín đáo vẫn là chuẩn an toàn. Một số gia đình có yêu cầu riêng về trang phục; nếu không chắc, hỏi người quen trong gia đình trước khi đi.
Thời tiết nóng. Chọn vải mỏng thoáng như lanh, cotton màu tối, áo tay ngắn có cổ. Kín đáo không có nghĩa là phải mặc nhiều lớp; một chiếc váy dài vải mỏng màu xanh than vừa mát vừa đúng mực.
Không có đồ tối màu. Đừng vì thiếu trang phục mà không đến. Chọn bộ trơn nhất, nhạt nhất mình có, bỏ phụ kiện. Gia đình nhớ việc bạn đến hơn là màu áo của bạn.
Khi đi viếng thay mặt cơ quan, đoàn thể
Đi viếng với tư cách đại diện một tổ chức thì trang phục nên lên một bậc so với khi đi riêng, vì bạn đang mang theo hình ảnh của cả tập thể. Nam thường mặc sơ mi trắng hoặc tối màu, quần âu, và com-lê tối màu nếu đoàn có lãnh đạo dự hoặc nếu có nghi thức đặt vòng hoa, phát biểu. Nữ mặc áo dài trơn tối màu hoặc trắng, hoặc sơ mi với quần âu, váy dài sẫm màu.
Điều quan trọng hơn sự sang trọng là sự đồng đều. Một đoàn năm người, bốn người sơ mi trắng quần tối, một người áo phông in hình, trông rất lệch. Người tổ chức đoàn nên nhắn trước trong nhóm một câu ngắn về trang phục, kèm giờ tập trung, để không ai phải đoán.
Nếu đoàn mặc đồng phục của đơn vị, nên chọn bộ màu trầm nhất trong các bộ đang có. Đồng phục có logo, phù hiệu là chấp nhận được vì nó cho gia đình thấy tổ chức nào đến chia buồn; chỉ tránh áo đồng phục sự kiện màu rực, áo in khẩu hiệu cổ động.
Trong túi nên mang gì khi đi viếng
Trang phục đúng mực rồi, vài vật nhỏ mang theo sẽ giúp bạn khỏi lúng túng trong một hai giờ ở đám tang, nhất là khi đưa tang đi xa.
- Khăn giấy hoặc khăn tay: cho mình, và đôi khi cho người bên cạnh. Đưa một gói khăn giấy cho gia quyến đang khóc là cử chỉ nhỏ được nhớ lâu.
- Phong bì đã chuẩn bị sẵn ở nhà: nếu bạn có phúng viếng. Viết sẵn tên ngoài phong bì từ trước, không đứng viết ở bàn tiếp khách.
- Bút: để ghi sổ tang, phòng khi bàn tiếp khách đông người chờ bút.
- Áo khoác mỏng tối màu: nhà tang lễ thường lạnh, và áo khoác che được trang phục chưa thật phù hợp nếu bạn đi thẳng từ chỗ làm.
- Ô hoặc áo mưa tối màu: nếu có đưa tang ra ngoài trời.
- Nước uống: khi đưa tang đường xa giữa trưa nắng, đặc biệt nếu đi cùng người lớn tuổi.
Những thứ nên để ở nhà hoặc trong xe: túi lớn màu sáng, đồ ăn vặt có mùi, loa nghe nhạc, thiết bị chụp ảnh chuyên nghiệp nếu bạn không được gia đình nhờ chụp.
Hiểu lầm phổ biến về trang phục đi đám tang
Một số quan niệm truyền miệng khiến người đi viếng lo lắng quá mức, hoặc ngược lại, chủ quan. Bảng dưới đây đối chiếu những điều hay nghe với thực tế ở phần lớn đám tang hiện nay.
| Điều hay nghe | Thực tế |
|---|---|
| "Phải mặc đồ đen từ đầu đến chân." | Không bắt buộc. Màu trầm, trơn là đủ; áo trắng quần tối rất phổ biến. |
| "Mặc áo trắng đi viếng là kỳ." | Ở nhiều nơi trắng là màu tang truyền thống. Chỉ tránh đồ trắng cầu kỳ kiểu dự tiệc. |
| "Đi viếng thì phải mặc com-lê." | Không cần với khách bình thường. Sơ mi có cổ và quần âu là đúng mực ở hầu hết đám tang. |
| "Mặc gì cũng được, quan trọng là có lòng." | Tấm lòng là chính, nhưng trang phục quá nổi bật vẫn làm gia quyến khó chịu dù họ không nói ra. |
| "Trẻ con thì không cần để ý." | Trẻ không cần chỉn chu như người lớn, nhưng quần áo màu rực, giày phát sáng vẫn nên tránh. |
Điểm chung của các hiểu lầm này là đặt sự chú ý vào luật lệ thay vì vào người khác. Câu hỏi đúng khi đứng trước tủ quần áo là: bộ này có làm ai phải nhìn mình không? Nếu câu trả lời là không, bộ đó phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mặc toàn đồ đen khi đi viếng không?
Không cần. Đen là lựa chọn an toàn nhưng không phải là yêu cầu. Xanh than, xám, nâu sẫm, áo trắng phối quần tối đều phù hợp ở hầu hết đám tang Việt Nam. Điều quan trọng là màu trầm, trơn và kiểu dáng kín đáo, không phải màu đen tuyệt đối.
Đeo kính râm khi đi đám tang có bất lịch sự không?
Đeo kính râm ngoài trời khi đưa tang dưới nắng là bình thường. Nhưng khi vào trong nhà, đến chỗ linh cữu và khi chào gia quyến thì nên tháo ra để nhìn vào mắt người đối diện. Ngoại lệ là gia quyến, họ có thể đeo kính để che mắt sưng vì khóc.
Mặc áo dài đi viếng có phù hợp không?
Phù hợp, đặc biệt với lễ truy điệu trang trọng hoặc khi đi viếng thay mặt cơ quan, trường học. Chọn áo dài trơn màu tối hoặc trắng, không thêu hoa, không đính kết. Áo dài lụa màu tươi vốn dùng cho dịp vui thì nên để dành cho dịp khác.
Khách đi viếng có nên đeo băng tang đen không?
Thường thì không. Băng tang, khăn tang là dấu hiệu của người trong gia đình hoặc họ hàng. Khách bình thường không cần đeo. Một số cơ quan, đoàn thể có quy định riêng khi đi viếng tập thể, khi đó làm theo hướng dẫn của đơn vị.
Đi viếng sau giờ tập thể dục, đang mặc đồ thể thao thì có nên ghé không?
Nên về thay đồ rồi mới đến, nếu thời gian cho phép. Đồ thể thao, nhất là quần short và giày chạy màu sáng, tạo cảm giác ghé tiện đường. Nếu bắt buộc phải ghé ngay, khoác một chiếc áo dài tay tối màu và giữ lượt viếng thật ngắn.
Nam có cần bỏ mũ khi vào viếng không?
Có. Tháo mũ khi bước vào khu vực viếng và khi đứng trước linh cữu là phép lịch sự phổ biến, với cả nam lẫn nữ đội mũ lưỡi trai hay mũ rộng vành. Ngoài trời khi đưa tang có thể đội lại, nhưng tháo ra trong lúc làm lễ hạ huyệt hay lễ tiễn biệt.
