Tin nhắn chia buồn đúng mực có ba đến năm câu: nói rằng bạn vừa hay tin và rất tiếc, nhắc tên người mất hoặc một điều bạn nhớ về họ, và nói rõ không cần trả lời. Ví dụ: "Chị vừa hay tin bác trai mất, chị rất tiếc. Hồi chị ghé nhà em, bác pha trà mời chị và kể chuyện thời bác đi dạy. Em lo việc nhà cho chu đáo, không cần nhắn lại chị đâu."
Nhắn tin là cách chia buồn được chấp nhận rộng rãi khi bạn ở xa, không quá thân, hoặc chưa sắp xếp đi viếng được. Nhưng tin nhắn không thay thế được việc đến viếng nếu bạn là người thân thiết; trong trường hợp đó, tin nhắn là bước đầu tiên, lời hẹn đến thăm là bước tiếp theo.
Khi nào nhắn tin là đủ, khi nào phải gọi hoặc đến
Mức độ thân quyết định hình thức. Với đồng nghiệp khác phòng, bạn học cũ lâu không gặp, đối tác làm việc qua lại, một tin nhắn chu đáo là đủ và đúng mực. Với bạn thân, người trong họ hàng, đồng nghiệp ngồi cạnh nhiều năm, tin nhắn chỉ nên là lời báo "mình đã biết tin" trong lúc chưa đến được; sau đó vẫn cần một cuộc gọi hoặc một lần đến viếng hay thăm.
Gọi điện cho người đang có tang cần cân nhắc. Trong những ngày lo tang, họ nhận rất nhiều cuộc gọi và mỗi cuộc gọi là một lần phải kể lại. Vì vậy, với người không quá thân, nhắn tin trước thường tế nhị hơn gọi. Với người rất thân, có thể gọi, nhưng chuẩn bị tinh thần là họ không nghe máy, và đừng gọi liên tục.
Một trường hợp đặc biệt là khi tin buồn được báo trong nhóm chat công việc. Lúc đó, chia buồn trong nhóm là phép lịch sự chung, nhưng nếu bạn có quan hệ riêng với người có tang, hãy gửi thêm một tin nhắn riêng. Câu chia buồn lẫn giữa vài chục câu giống nhau trong nhóm khó mang được tình cảm riêng của bạn.
Cách viết một tin nhắn chia buồn từng bước
Năm bước dưới đây giúp tin nhắn vừa đủ ý, vừa không làm người nhận phải tốn sức trả lời.
- Mở bằng việc bạn đã biết tin. "Mình vừa hay tin…", "Em được chị Lan báo tin…". Câu này cho người nhận biết bạn biết qua đâu, đỡ phải giải thích lại.
- Nói sự tiếc thương bằng lời của mình. "Mình rất tiếc", "Em buồn lắm khi nghe tin". Tránh chép nguyên những câu có sẵn trên mạng, người nhận thường nhận ra ngay vì họ đã đọc câu đó nhiều lần trong ngày.
- Thêm một chi tiết về người mất. Một kỷ niệm, một nét tính cách, hay đơn giản là "mẹ bạn lúc nào cũng niềm nở với tụi mình". Chi tiết riêng làm tin nhắn thành của bạn.
- Nói điều bạn sẽ làm, nếu có. "Cuối tuần mình về sẽ qua thăm nhà", "Việc bàn giao dự án anh đã báo sếp lùi lại, em yên tâm". Không hứa điều không làm được.
- Giải phóng người nhận khỏi việc trả lời. "Bạn không cần nhắn lại đâu." Câu này nhỏ nhưng rất được trân trọng, vì người có tang thấy áy náy khi để tin nhắn không trả lời.
Tổng cộng chỉ ba đến năm câu. Tin nhắn dài một trang màn hình, nhiều đoạn, nhiều lời khuyên, dễ thành gánh nặng đọc cho người đang rất mệt.
Mẫu tin nhắn theo từng mối quan hệ
Các mẫu dưới đây là câu tự đặt; hãy thay tên và chi tiết cho đúng. Chú ý giọng văn đổi theo mối quan hệ: càng trang trọng thì càng ít cảm xúc bộc lộ, nhưng không được lạnh.
| Gửi cho | Mẫu tin nhắn |
|---|---|
| Bạn thân | "Tao vừa hay tin mẹ mày. Tao thương mày lắm. Mẹ nấu canh chua ngon nhất xóm, tụi mình ăn ké suốt mấy năm cấp ba. Mai tao về tới, tối tao qua. Không cần trả lời tao đâu." |
| Đồng nghiệp | "Chị vừa biết tin bố em, chị rất tiếc. Em cứ yên tâm lo việc gia đình, phần việc tuần này cả nhóm đã chia nhau. Em không cần nhắn lại chị nhé." |
| Cấp trên | "Em kính gửi lời chia buồn sâu sắc tới anh và gia đình về sự ra đi của bác gái. Mong anh và gia đình giữ gìn sức khoẻ trong những ngày này." |
| Nhân viên (từ cấp trên) | "Anh rất tiếc khi biết tin bà ngoại em. Em cứ nghỉ đến khi xong việc gia đình, phần thủ tục nghỉ anh đã báo phòng nhân sự. Cần hỗ trợ gì em cứ nói." |
| Đối tác, khách hàng | "Thay mặt nhóm dự án, em xin gửi lời chia buồn tới anh và gia đình. Mọi trao đổi công việc xin được tạm dừng, khi nào thuận tiện anh báo bọn em." |
| Người quen xa, lâu không liên lạc | "Mình là Hà, học cùng lớp với bạn hồi đại học. Mình vừa biết tin bố bạn, mình rất tiếc. Mong bạn và gia đình giữ sức khoẻ." |
Với đối tác, điểm quan trọng nhất là câu tạm dừng công việc. Nó cho người nhận biết họ không phải lo chuyện hạn chót trong lúc này, và đó là sự chia sẻ thiết thực nhất từ phía công việc.
Thời điểm gửi và những điều nên tránh trong tin nhắn
Gửi trong vòng một hai ngày sau khi hay tin. Gửi muộn hơn vẫn tốt hơn không gửi, chỉ cần thêm một câu: "Mình biết tin muộn, xin lỗi bạn." Đừng vì ngại muộn mà im lặng luôn.
Tránh gửi lúc nửa đêm, trừ người rất thân. Người có tang thường để điện thoại bên cạnh vì phải nhận tin liên tục, tiếng báo tin giữa đêm có thể làm họ giật mình. Nhiều ứng dụng nhắn tin cho hẹn giờ gửi, dùng được trong trường hợp này.
Không dùng biểu tượng cảm xúc thay lời. Một biểu tượng chắp tay hay bông hoa đứng một mình trông như phản xạ cho có. Nếu muốn dùng, đặt sau câu chữ, và chỉ một cái.
Không chuyển tiếp tin nhắn mẫu. Những đoạn chia buồn có sẵn, văn hoa, dài, chép từ nơi khác thường lộ rõ, nhất là khi người nhận đã nhận cùng một đoạn từ người khác.
Không hỏi trong tin nhắn. Tin nhắn có câu hỏi buộc người nhận trả lời: "Bác mất vì bệnh gì?", "Bao giờ đưa tang?". Thông tin tang lễ nên hỏi người khác trong gia đình hoặc người báo tin.
Không nhắn rồi gọi ngay. Nếu đã nhắn tin chia buồn, đừng gọi tiếp ngay để hỏi xem họ đã đọc chưa. Gửi rồi để đó, chờ họ hồi đáp khi sẵn sàng.
Chia buồn trên mạng xã hội và trong nhóm chat
Khi gia đình đăng tin buồn công khai trên trang cá nhân, một bình luận chia buồn ngắn là phù hợp: "Thành kính chia buồn cùng gia đình." Tuy vậy, không tự đăng tin người khác mất trước khi gia đình công bố, kể cả khi bạn biết tin sớm qua người quen. Có những người thân trong nhà còn chưa được báo, và họ không nên biết tin qua mạng.
Không đăng ảnh linh cữu, ảnh người nhà khóc, ảnh tang lễ lên mạng xã hội nếu gia đình không đăng trước hoặc không đồng ý. Nếu muốn tưởng nhớ người mất trên trang của mình, hãy dùng một tấm ảnh người đó lúc còn sống mà bạn chụp cùng, kèm vài dòng kỷ niệm, và cân nhắc gắn thẻ người nhà hay không, vì gắn thẻ sẽ đẩy bài lên trang của họ.
Trong nhóm chat công việc, sau khi tin buồn được báo, mỗi người một câu chia buồn ngắn rồi thôi; tránh để nhóm tiếp tục bàn chuyện khác ngay bên dưới, hoặc tệ hơn là nhắc việc người có tang trong cùng luồng. Nhóm trưởng nên là người thông báo kế hoạch đi viếng chung hoặc góp phúng, để mọi người không phải hỏi riêng người có tang.
Câu mở đầu và câu kết dùng được cho nhiều tình huống
Khi không biết bắt đầu thế nào, có thể chọn một câu mở và một câu kết dưới đây, rồi ghép phần giữa là chi tiết riêng của bạn về người mất hoặc về việc bạn sẽ làm.
- Mở – thân mật: "Mình vừa nghe tin, mình rất tiếc." / "Em vừa được báo tin bác, em buồn quá."
- Mở – trang trọng: "Em xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới anh và gia đình." / "Được tin bác gái từ trần, cháu xin thành kính chia buồn cùng gia đình."
- Mở – khi biết tin muộn: "Mình mới biết tin hôm nay, xin lỗi vì đã không ở bên bạn những ngày qua."
- Kết – giải phóng người nhận: "Bạn không cần trả lời đâu." / "Anh chị cứ lo việc nhà, không cần nhắn lại em."
- Kết – hẹn gặp: "Tuần sau mình về, mình qua nhà bạn nhé." / "Hôm nào chị đi làm lại, em mời chị ly cà phê."
- Kết – chúc giữ sức: "Mong bạn và cả nhà giữ gìn sức khoẻ." Câu này hợp với hầu hết mọi mối quan hệ và không bao giờ sai.
Điều nên tránh ở câu kết là những lời động viên kiểu "cố lên", "rồi sẽ ổn thôi". Chúng nghe giống lời cổ vũ trước kỳ thi hơn là lời chia buồn, và người đang đau thường không thấy mình cần được cổ vũ.
Với người nhận lớn tuổi ít dùng điện thoại, như bà nội của một người bạn, tin nhắn có khi không đến được tay họ. Khi đó hãy gửi lời qua người con, cháu trong nhà: "Nhờ bạn chuyển lời chia buồn của mình tới bà."
Khi người có tang trả lời, hoặc không trả lời
Nếu người có tang trả lời bằng một câu cảm ơn, bạn không cần nhắn tiếp để giữ cuộc trò chuyện. Một biểu tượng đã đọc, hoặc một câu rất ngắn như "Bạn nghỉ đi nhé", là đủ. Kéo dài cuộc nhắn tin lúc này chỉ khiến họ thấy phải trả lời thêm lần nữa.
Nếu họ trả lời dài, kể chuyện về người mất hay về những ngày cuối, đó là dấu hiệu họ cần được nghe. Đọc kỹ, trả lời bằng sự ghi nhận chứ không bằng lời khuyên: "Nghe bạn kể mình mới biết bạn đã chăm bố vất vả thế nào." Nếu thấy họ muốn nói tiếp, có thể hỏi họ có muốn gọi điện hay gặp nhau không, thay vì tiếp tục nhắn từng dòng.
Nếu không ai trả lời, đừng hiểu là bị phớt lờ. Trong những ngày lo tang, nhiều người không mở điện thoại hàng chục giờ, hoặc mở ra thấy hàng trăm tin nhắn và không biết bắt đầu từ đâu. Vài tuần sau, một tin hỏi thăm nhẹ nhàng ("Dạo này bạn ngủ được chưa?") thường được đáp lại, và lúc đó mới là lúc cuộc trò chuyện thật sự bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Nhận được tin nhắn chia buồn thì người có tang có cần trả lời không?
Không bắt buộc, và người gửi chu đáo thường đã nói trước là không cần trả lời. Nếu muốn, gia đình có thể trả lời chung một câu cảm ơn sau tang lễ, hoặc chỉ thả một biểu tượng đã đọc. Không ai nên trách người đang có tang vì chưa trả lời tin nhắn.
Có nên gửi tin nhắn thoại thay vì tin nhắn chữ?
Tin nhắn chữ thường tế nhị hơn, vì người nhận đọc lúc nào cũng được, kể cả giữa chỗ đông người. Tin nhắn thoại buộc họ phải tìm chỗ yên để nghe và có thể làm họ xúc động bất ngờ. Chỉ dùng tin nhắn thoại với người rất thân, khi hai người vốn hay nhắn như vậy.
Biết tin rất muộn, khi tang lễ đã xong mấy tuần thì có nên nhắn không?
Nên. Một tin nhắn muộn kèm lời xin lỗi vì biết tin trễ vẫn được đón nhận. Thời điểm vài tuần sau tang lễ, khi khách khứa đã vãn, lại là lúc người có tang dễ thấy cô đơn nhất, nên một lời hỏi thăm lúc ấy có khi ý nghĩa hơn cả lúc đầu.
Có nên chuyển khoản phúng viếng kèm tin nhắn không?
Nếu bạn không đến được và gia đình có nhận phúng, cách tế nhị hơn là gửi phong bì nhờ người đi viếng mang đến. Chuyển khoản trực tiếp cho người có tang vẫn có người làm, nhưng nên hỏi người thân thiết của gia đình trước xem gia đình có nhận theo cách đó không, và ghi rõ nội dung chia buồn trong lời nhắn kèm.
Viết chia buồn bằng tiếng Anh cho đối tác nước ngoài nên viết thế nào?
Giữ cùng cấu trúc ngắn: nói rằng bạn rất tiếc khi biết tin, gửi lời chia buồn tới họ và gia đình, cho biết họ không cần lo công việc lúc này. Tránh những câu mang màu sắc đức tin nếu không biết họ theo đức tin nào; lời trung tính luôn an toàn.
Trong nhóm chat lớp cũ có người báo tin buồn, mình không thân thì có cần chia buồn không?
Một câu chia buồn ngắn trong nhóm là đủ và thể hiện sự tôn trọng chung. Không cần nhắn riêng nếu bạn không có quan hệ riêng. Nếu nhóm tổ chức góp phúng chung, tham gia hay không là tuỳ hoàn cảnh của bạn, không ai nên bị ép.
